Revalüasyon Nedir?
Bir ülkenin ekonomik dengeleri, döviz kuru politikaları ve uluslararası ticaret gücü üzerinde yapılan ayarlamalar, makroekonomik süreçlerde kritik rol oynar. Bu ayarlamalardan biri de revalüasyondur.
Revalüasyon, özellikle sabit kur rejimlerinde kullanılan bir araç olup, ülkenin parasının yabancı paralar karşısında değer kazanması anlamına gelir. Devalüasyonun tam tersidir.
Revalüasyon Tanımı
Revalüasyon, bir ülkenin ulusal parasının döviz kuru otoriteleri tarafından resmî olarak değerinin artırılması, yani yabancı paralar karşısında daha güçlü hâle getirilmesidir.
Kısaca:
Revalüasyon = Ulusal paranın devlet tarafından değerinin yükseltilmesi.
Örneğin, 1 USD = 20 TL iken yapılan revalüasyon ile
1 USD = 15 TL’ye düşüyorsa, TL değerlendiriliyor demektir.
Revalüasyon Nerede ve Ne Zaman Kullanılır?
Revalüasyon genellikle:
- Sabit kur rejimi uygulayan ülkelerde
- Merkez Bankası müdahalesi ile
- Ulusal paranın resmi değerinin yeniden belirlenmesi şeklinde yapılır.
Dalgalı kur rejimi olan ülkelerde revalüasyon teknik anlamda yapılmaz; piyasadaki arz-talep etkisiyle para birimi kendiliğinden değer kazanır.
Revalüasyonun Nedenleri
Enflasyonun Azalması ve Ekonomik Güçlenme
Fiyatlar istikrar kazandığında para biriminin değeri yükseltilebilir.
Cari Fazla
Ülke fazla döviz kazandığında ulusal para değerli hâle gelir.
İthalatı Ucuzlatmak
Revalüasyon sonrası döviz ucuzlar, ithalat maliyetleri düşer.
Aşırı değer kaybını dengelemek
Para biriminin aşırı değersiz olduğu dönemlerde denge sağlamak için kullanılır.
Revalüasyonun Ekonomiye Etkileri
İthalat Ucuzlar
Dışarıdan alınan ürünler daha düşük maliyetli hâle gelir.
Özellikle:
- Enerji
- Ham madde
- Teknoloji
- Araç ve makine
gibi alanlarda maliyet düşüşü yaşanır.
İhracat Zorlaşır
Ulusal para değer kazandığında;
- Yerli ürünlerin fiyatı yabancılar için artar
- Rekabet gücü düşer
Bu nedenle revalüasyon ihracatı olumsuz etkileyebilir.
Enflasyon Düşebilir
Döviz maliyetleri düştüğü için ithal ürünlerde fiyat gerilemesi olur.
Bu da genel fiyat seviyesini aşağı çekebilir.
Döviz Borcu Olanlar Avantaj Sağlar
Ulusal para güçlenince döviz borcu TL cinsinden azalır.
Turizm Gelirlerini Azaltabilir
Ülkenin turistik hizmetleri yabancılar için pahalı hâle gelir.
Revalüasyon ile Devalüasyon Arasındaki Fark
| Kavram | Tanım | Etkisi |
| Revalüasyon | Ulusal paranın değerinin artırılması | İthalat artar, ihracat zorlaşır |
| Devalüasyon | Ulusal paranın değerinin düşürülmesi | İhracat artar, ithalat pahalanır |
Bu iki kavram birbiriyle tamamen zıt ekonomik araçlardır.
Revalüasyon Hangi Kur Sistemlerinde Olur?
Sabit kur rejimi
Revalüasyonun uygulandığı tek gerçek modeldir.
Merkez bankası kararıyla ulusal paranın değeri yükseltilir.
Dalgalı kur rejimi
Teknik olarak revalüasyon yapılmaz.
Piyasa koşulları parayı değerlendirir.
Örnek Senaryo
Bir ülke sabit kur rejimi uyguluyor ve ulusal para birimi aşırı değersiz durumda.
1 USD = 10 birim ulusal para.
Merkez bankası revalüasyon kararı alıyor ve kuru şu şekilde belirliyor:
1 USD = 7 birim ulusal para
Bu durumda:
- Ulusal para %30 oranında değer kazanmış olur.
- İthal ürünler ucuzlar
- İhracat gelirleri düşer
Revalüasyon, devletin ulusal para birimini resmî olarak değerli hâle getirmesi işlemidir. Genellikle sabit kur rejimlerinde uygulanır ve ekonomik istikrar, cari fazla ya da ithalat maliyetlerini azaltma amacı taşır. Ancak ihracatı ve dış ticaret dengesini olumsuz etkileyebilir.
Ekonomik politikaların önemli bir aracı olan revalüasyon, dikkatle uygulanması gereken güçlü bir mekanizmadır.
