Markowitz Modeli Nedir?
Yatırım dünyasında portföy yönetimi, risk ve getiri arasındaki dengeyi kurmayı amaçlar. Bu alandaki en önemli teorik çerçevelerden biri, 1952 yılında Nobel ödüllü ekonomist Harry Markowitz tarafından ortaya konulan Modern Portföy Teorisi (Markowitz Modeli)’dir. Günümüzde bile yatırım stratejilerinin temelini oluşturan bu model, yatırımcılara risklerini dağıtarak en uygun portföyü seçme konusunda bilimsel bir yaklaşım sunar.
Markowitz Modelinin Tanımı
Markowitz Modeli, yatırımcıların portföylerini çeşitlendirerek (diversifikasyon) aynı getiri seviyesinde daha düşük risk veya aynı risk seviyesinde daha yüksek getiri elde edebileceğini savunan portföy teorisidir.
Ana fikir:
- “Bütün yumurtaları aynı sepete koyma.”
- Farklı risk-getiri profiline sahip varlıkları bir araya getirerek portföyün toplam riskini azaltmak.
Modelin Temel Kavramları
Beklenen Getiri
Her varlığın geçmiş verileri veya öngörülerle hesaplanan ortalama getirisi.
Varyans ve Standart Sapma
Bir yatırımın ne kadar riskli olduğunu ölçmek için kullanılan istatistiksel göstergeler.
Kovaryans ve Korelasyon
- İki yatırımın birlikte nasıl hareket ettiğini ölçer.
- Negatif korelasyonlu varlıklar portföye eklendiğinde toplam risk azalır.
Etkin Sınır (Efficient Frontier)
Belirli bir risk düzeyinde en yüksek getiriyi, belirli bir getiri düzeyinde ise en düşük riski sağlayan portföyler kümesidir.
Markowitz Modelinin İşleyişi
- Farklı yatırım araçlarının beklenen getiri ve riskleri hesaplanır.
- Varlıklar arasındaki korelasyonlar belirlenir.
- Matematiksel optimizasyon ile en uygun portföyler seçilir.
- Bu portföyler “etkin sınır” üzerinde gösterilir.
Avantajları
- Bilimsel temele dayalı ilk portföy yönetim modeli olması.
- Çeşitlendirme yoluyla riskin azaltılmasını net şekilde ortaya koyması.
- Yatırımcıya rasyonel ve ölçülebilir bir yol haritası sunması.
Sınırlılıkları
- Yatırımcıların tamamen rasyonel davrandığını varsayar.
- Gelecek getirilerin geçmiş verilere göre tahmin edilebileceğini kabul eder.
- Piyasalardaki beklenmedik şokları ve davranışsal faktörleri göz ardı eder.
- Hesaplamalar büyük veri seti ve güçlü istatistiksel analiz gerektirir.
Örnek Senaryo
Bir yatırımcı yalnızca hisse senetlerinden oluşan bir portföy yerine, hisse senedi + tahvil + altın kombinasyonu yaparsa:
- Hisse senetleri yükselirken tahvil daha durağan getiri sağlar.
- Altın, kriz dönemlerinde değer kazanarak portföy riskini dengeler.
- Böylece portföyün toplam riski tek bir varlığa yatırım yapmaya göre düşer.
Markowitz Modeli, modern portföy yönetiminin temel taşıdır. Yatırımcıların risk ve getiri arasında bilinçli seçim yapmasını sağlayarak çeşitlendirmenin önemini matematiksel olarak kanıtlamıştır. Günümüzde kuantitatif fon yönetiminden bireysel yatırım danışmanlığına kadar pek çok alanda hâlâ kullanılmaktadır.
