Teminat Seviyesi Nedir?
Finansal piyasalarda yatırımcıların kaldıraçlı işlemler yapabilmesi veya belirli riskleri üstlenebilmesi için bir güvence mekanizması gerekir. İşte bu noktada teminat seviyesi kavramı devreye girer. Teminat seviyesi, yatırımcının hesabındaki mevcut teminatın, açık pozisyonlarına karşı yeterlilik durumunu gösteren en kritik göstergelerden biridir.
Teminat Seviyesinin Tanımı
Teminat seviyesi, yatırımcının hesabındaki özsermayenin (bakiye + gerçekleşmemiş kâr/zarar) toplam teminata oranıdır.
Formül:
Teminat Seviyesi (%) = (Özsermaye / Kullanılan Teminat) × 100
- %100 üzerindeyse: Teminat yeterlidir.
- %100’e yaklaşırsa: Risk artmaya başlamıştır.
- Kritik seviyenin altına düşerse: Aracı kurum yatırımcıya teminat tamamlama çağrısı (margin call) yapar.
Teminat Seviyesinin Önemi
- Yatırımcının kaldıraçlı pozisyonlarını sürdürebilmesi için belirleyicidir.
- Risk yönetimi açısından zorunlu bir kontrol mekanizmasıdır.
- Piyasalarda aşırı zararların önüne geçmek için kullanılır.
Teminat Seviyesi Türleri
Başlangıç Teminatı
Pozisyon açarken yatırılması gereken minimum teminat tutarıdır.
Sürdürme (Devam) Teminatı
Açık pozisyonun korunabilmesi için hesabın sahip olması gereken minimum teminat seviyesidir.
Teminat Tamamlama Çağrısı (Margin Call)
Teminat seviyesi, belirlenen eşiğin altına düşerse yatırımcıya ek para yatırması bildirilir. Aksi durumda aracı kurum pozisyonları kapatabilir.
Avantajlar
- Risk kontrolü: Yatırımcının sermayesini korur.
- Disiplin: Aşırı risk alınmasını engeller.
- Şeffaflık: Yatırımcı, pozisyonunun durumunu net şekilde görebilir.
Riskler ve Zorluklar
- Hızlı erime: Volatil piyasalarda teminat seviyesi çok hızlı düşebilir.
- Zorunlu kapatma: Yatırımcı ek teminat yatıramazsa pozisyonları zararına kapanır.
- Psikolojik baskı: Yatırımcı sürekli teminat seviyesini takip etmek zorunda kalır.
Örnek Senaryo
Bir yatırımcı Forex piyasasında 1:10 kaldıraçla 1.000 USD teminat yatırarak 10.000 USD’lik pozisyon açtı.
- Piyasa aleyhine %5 hareket ederse, zarar 500 USD olur.
- Yatırımcının özsermayesi 500 USD’ye düşer.
- Kullanılan teminat da 1.000 USD olduğundan teminat seviyesi %50’ye geriler.
- Bu durumda aracı kurum margin call yapabilir ve pozisyonu kapatabilir.
Teminat seviyesi, kaldıraçlı piyasalarda yatırımcıların güvenlik barajıdır. Doğru yönetildiğinde yatırımcının aşırı risk almasını engeller; ancak ihmal edilirse büyük kayıplara yol açabilir. Bu nedenle yatırımcıların, pozisyon açarken sadece potansiyel kazancı değil, teminat seviyesinin sürdürülebilirliğini de hesaba katması gerekir.
